Wednesday, June 28, 2017

Higit sa Lahat, Maglingkod sa Bayan

(Talumpating binigkas sa okasyong Tribute to Parents ng College of Forestry and Environmental Science, Central Mindanao University, Maramag Bukidnon, Hunyo 18, 2017)

Ang araw na ito ay okasyon upang bigyang papuri ang mga magulang. Ang mga nanay, mga tatay, at guardians na naglaan ng kanilang panahon, pagmamahal, at pag-aalaga upang masiguro na magkaroon ng magandang edukasyon ang ating mga anak.

In behalf of the parents present now, malugod naming tinatanggap ang pagkilalang ito.
Pagkakataon na rin ang okasyon ngayon upang magpasalamat sa mga mahuhusay na propesor ng kolehiyong ito. Sa mga panahong hindi natin kasama ang ating mga anak, ang mga propesor -- ang mga dalubguro ng kolehiyo ang nagsilbing ikalawang magulang.

Sila ang naghubog sa ating mga anak mula sa pagiging mga batang jejemon nang unang pumasok sila sa unibersidad, at ngayon nga’y maituturing na rin na mga eksperto sa kani-kanilang larangan.
Ngunit higit sa lahat, ang tunay na bida sa okasyong ito ay kayong mga graduates. Sa inyo ang tagumpay.

Subalit ang graduation ay simula pa lamang. Lalabas na kayo ng unibersidad at haharapin ang mga tunay na hamon ng buhay.

Bilang mga Iskolar ng Bayan, tandaan ninyo sana na ang inyong obligasyon ay di lamang pansarili o pampamilya.

Gamitin ninyo ang talino at kasanayan upang paglingkuran ang sambayanan. To Serve the People, that should be foremost in your minds when you pursue your careers.

Sa huli, gusto kong ipaalaala sa inyo ang sinabi ng bayaning si Emilio Jacinto, na tulad ninyo ay isa ring kabataan na punong-puno ng idealismo. Ang paalaala niya sa atin ay ganito:

“Ang halaga ng isang tao ay wala sa kapangyarihan; wala sa tangus ng ilong o puti ng balat; wala sa pagkabanal, wala sa yaman, o posisyon sa pamahalaan. Ang tunay na mahalaga ay iyong may magandang asal, may isang salita, may dangal at puri, iyong hindi nagpapaapi at hindi nang-aapi, at iyong marunong magdamdam at may malasakit sa bayang tinubuan.”

Maraming Salamat po.

Jay M. Pascual
Hunyo 18, 2017

IMG_0865

Tuesday, March 21, 2017

Para sa aking Naneng, salamat.

Linggo ng gabi nang huli kitang makita. Ginupo na ng sakit ang iyong dating sigla. Ang yayat mong katawan ay mistulang kandilang nauupos; umaandap sa pakikipaglaban sa kumakalat na dilim.

Buong tatag kong ibinubulong sa iyo ang himig ng pagmamahal. Batid ko kasing naririnig mo pa rin ako, at nag-aalala sa aking kalagayan. Palagi ka naman kasing nag-aalala. Katangian mo na ang maging maaalalahanin. Tinangka kong ipanatag ka, kahit man lamang sa huling sandali ng iyong buhay, upang mayakap mo nang payapa ang liwanang na naghihintay sa dulo ng karimlan.

Bago ako magpaalam ay isang mapait na luha ang nangilid sa aking mata. Pilit ko iyong iwinaksi. Nais ko kasing maghiwalay tayo nang may giliw, nang masaya… katulad noong tayo’y magkasama pa.

Kasabay sa pagputol ng bidyo sa telepono ay ang ragasa ng laksang hinagpis. Iyon na ang huli nating pagkikita. Iyon na ang huli kong pakikipag-usap sa iyo.

At bago maghating-gabi, ilang oras matapos kitang makita, ay iniwan mo na kami. Alam kong magiging maligaya ka sa iyong patutunguhan. Naghihintay doon ang iyong mga magulang at kapatid. Ang paglisan mo ay pagluluksa sa lupa subalit pagsasaya rin ito sapagkat makadadalo ka na sa piging na walang hanggan.

Pilit kong binubura sa isipan ang larawan ng iyong pagkakaratay. Ayaw kong alalahanin ka sa ganoong kalagayan. Nais kong manatili sa aking alaala ang mga panahong larawan ka nang sigla, sigasig, at saya.

Tulad noong tinuturuan mo pa akong magbasa ng abakada gamit ang isang polyetong nabili natin sa bayan. Pauupuin mo ako sa ibabaw ng mesa habang buong ingat mong binubuklat ang mga pahina upang ipakita sa akin ang mga larawan doon. Buong tiyaga mong iniisa-isa ang mga titik hanggang makabisa ko ang alfabeto.

Minsan nga’y hindi ko mapigilan ang maghikab habang ika’y nagtuturo. Buong giliw mo naman akong kakargahin, ihihiga sa kutson, at hahayaan nang matulog. Pagmulat ng mata ko’y ikaw agad ang hanap. Lagi at lagi’y nariyan ka sa aking tabi. Papahiran mo ng basang bimpo ang natuyong laway sa aking pisngi, paliliguan ako ng pulbos gamit ang alpombra, at tayo’y mananaog na upang magminandal ng tinapay, minatamis, tsokolate, o gatas. Napakasaya ko sa mga oras na iyon. Ihinihilig ko ang aking ulo sa iyong balikat upang magpasalamat at lubos na damhin ang ipinagkaloob na kalinga.

Kaya naman ayaw kong mawalay sa iyo noon. Bumibiyahe tayo sa malalayong lugar at sumasakay sa bus na may kahoy na upuan at kahoy na bintana. Ipinapasyal mo ako sa mga naglalakihang tindahan na may malamig na pasilyo. Kumakain tayo ng sorbetes, popcorn, siopao, at mami. Bibilhan mo ako ng mga laruan, maliliit na kotse, mga eroplanong umiilaw, at marami pang iba. Pagkadaka’y uuwi na tayo na masayang-masaya, tangan-tangan mo ang munti kong kamay habang nakayapos ako sa iyong bisig.

Ganoon ka naman palagi, mapagbigay. Masaya ka na kung nakikita mong masaya ako sa mga handog mong regalo. Tatalon ako sa tuwa sa tuwing ika’y dumarating sapagkat alam kong may espesyal kang dala para sa akin. LIliwanag ang iyong mukha kapag narinig mo ang aking tili ng pagkagalak. Mistulang sinag iyon ng bukangliwayway na lumalatay sa nabubuhay na umaga.

HIgit walong dekada kang nanatili sa piling namin. Kalakhan noon ay inilagak mo sa pagbibigay; sa pag-aaruga sa akin, sa amin, sa iyong mga pamangkin, sa iyong mga apo. Anong higit pang pagbibigay kundi ang pagbibigay sa sarili -- ang paggugol sa iyong panahon upang kalingain ang mga musmos na isip nang sa gayo’y lumaki kaming mabuting nilalang.

Ngayon nga’y lumisan ka na. Tutungo ka na sa hardin ng pangarap. Madalas na maikuwento mo sa akin noon ang tungkol sa langit. Ang sabi mo, lahat ay masaya sa langit. Naliligiran ito ng mga bulaklak, may malalawak na damuhan, at ang mga tao’y palaging nakangiti. Natutuwa akong nariyan ka na. Nariyan ka na sa lugar ng luwalhati. Malaya sa sakit, malaya sa pighati.

Para sa aking Naneng, salamat.

Wednesday, January 25, 2017

Bagong Bonnet Gang

Naging bantog sa barangay
ang ginawang pagsalakay
ng kinatatakutang
Bonnet Gang.

Bahay ni Mang Igan,
nilimas ang laman.
Walang pinatawad,
ultimong kalendaryong hubad.

Matinding ligalig
ang bumalot sa paligid.
Usap-usapan ng mga ka-barangay,
mga kawata’y muling sasalakay.

At nagdilang anghel nga,
ang mga matabil ang dila.
Sa amin ay bumuluga,
isa na namang balita.

Sa dampa ni Mang Kadyo
sa gilid ng estero,
narinig ang mga putok,
isa, dalawa, tatlo.

Mga tambay nagpulasan,
animo’y sinisilihan.
Sila’y naghiyawan,
“Bonnet Gang! Bonnet Gang! ‘Ayan na naman.”

Mga tao’y nagkumpulan,
sa pag-uusyoso’y nag-unahan.
At kanilang nasaksihan,
palahaw ng kawawang nilalang.

Ang asawa ng matandang Kadyo,
sapo-sapo ang sumabog na bungo.
Naghahalo ang laway at dugo,
Habang sinisigaw ang alboroto.

“Naka-bonnet sila, naka-bonnet sila!
Binalya pintuan naming nakasara.
‘Pulis kami, pulis kami, anila.
Sabay dakma kay Kadyong tulog na.”

“Hinila nila ang asawa ko.
Ako nama’y tinutukan ng kuwarenta’y singko.
Huwag po, huwag po, sabi ng Kadyo.
At pumutok na po, isa dalawa tatlo.”

Ang sabi ni Kapitan,
si Kadyo daw ay nasa listahan.
“Hindi iyon Bonnet Gang.
Pawang mga naka-bonnet lang.”

Di pa man natutuyo
ang sumargong dugo.
sumalakay na naman,
ang mga naka-bonnet na nilalang.

Doon sa may tambakan.
Sa bahay ng mag-amang Juan.
Narinig ang mga putukan.
At bumulagta dalawang katawan.

Si Juan daw ay nasa listahan
at nadamay lamang
ang bunsong walang muwang
habang sila’y naghahapunan.

“Huwag kayong mag-alala,”
sabi ng Kapitang dakila.
“Hindi iyon Bonnet Gang.
Pawang mga naka-bonnet lang.”

“Matulog kayo nang mahimbing.
Wala nang magnanakaw sa atin.
Walang dapat alalahanin,
payapa ang barangay natin.”

Matapos niya itong sabihin,
umuwi na ang Kapitan namin.
Tatlong araw siyang nawala.
Nang makita’y may balot na ang mukha.

Wala na daw ang Bonnet Gang.
Pinalitan lang ito ng mga naka-bonnet lang.

 

--Jay M. Pascual, Enero 24, 2017

Tuesday, June 21, 2016

Enero Tres

ang iyong mga kaway
ang indayog ng iyong munting kamay
ay tagpas ng tabak sa aking dibdib
papaalis ka na
papaalis ka nang muli
tungo sa dalampasigan ng iyong kamusmusan
ang iyong ngiting
sintamis ng umaga
ay punglo sa aking dibdib
ang iyong mga kaway
ang iyong mga ngiti
ay kumikitil
sa puso kong
namimighati.

-- Jay M. Pascual, 2003

3 Haikus, 3 Thoughts of You

(I)
She walks in beauty
Feet ablaze in stellar warmth
Scorching path of hearts

(II)
Solitary Pearl
My name is Melancholy
Let me lie and die

(III)
Forbidden Rose bud
In garden of weeds and thorns
Pick it and shed blood

-- Jay M. Pascual, 2001

Saturday, May 14, 2016

Open Live Writer Test Post

This is a test post using the open source blogging client, Open Live Writer. OLW is the so-called “spiritual reincarnation” of Microsoft-abandoned blogging client, Windows Live Writer.

Let’s see how images will render:

Pinoy Weekly on Twitter- -https---t.co-VBcfapxEaD- 2016-01-19 23-25-30

Of course, I’d like to see if the formatting tools will work:

Bold Face

Underline

Italic

HEADING 1

Centered Text

Right Aligned

In case you want to try Open Live Writer, just download the installation file HERE.

Monday, January 11, 2016

MONUMENTO SA TAKIPSILIM

Ito ang oras ng pag-aagawan
binababag ng gabi ang umaga
nilalamon ng dilim ang liwanag ng araw
pinapupusyaw ng sinag ng buwan
ang paghihingalo ng kanluran.

Ito ang oras ng pagsisiksikan
ng laksang nilalang
sa mga estribo ng sasakyan
dahil nais nang manaig ng pamamahinga
sa kanilang katawang bugbog sa maghapong pagpapagod.

ito ang oras ng pagsuong
sa daluyong ng balisang talampakan
na nag-aapurang makauwi
dahil mahapdi na ang kalyong
nakipagtunggali sa de-gomang sapatos.

Ito ang oras ng paglipad
ng mga bituin ng gabing
naninirahan sa bahay alitaptap
upang makipagbuno sa libog ng mga parokyanong
naghahanap ng kaligtasan sa panandaling kaligayahan.

Ito ang oras ng pagtalas
ng mga mata ng buwitreng
nakaunipormeng asul
at may bota't silbato
upang may pangmeryenda sa gagawing pagpupuyat.

Ito ang oras na pumapailanlang
ang mga makabagong agilang
dumadagit ng cellphone at bag
upang may maiuwing
pantawid gutom o pantawid bisyo?

Ito ang kasukalan
sa ganitong oras pagbaba ng telon.
May tamis na malalasap
sa kumukulapol na maitim na usok.
May pait na matitikman
sa maling akala ng pulutong
na sila'y makapagpapahinga na
ng payapa.

-Jay M. Pascual



Ang Monumento sa Takipsilim ay bahagi ng kalipunan ng mga tula na libreng mada-download sa SmashWords. Mangyari lamang sundan ang link na ito: MGA TULA SA BAUL ni Jay M. Pascual
Format: ePub, PDF, RTF, Mobi, Text, Online

Sunday, January 3, 2016

Walang Pamagat na Tula ni George Calaor



I

Siya na plauta, siya na lagi kong inibig.
Siya na alaala ng tubig, sa uhaw kong isip.
Ang lunggati ng lunggati,
Ang samyo ng siphayo.
Siya na Hininga ng bukangliwayway,
Alaala ng kasaganahan ng ginapas na palay.
Usok ng piging ng alaalang 'di magmaliw.
Siya ang lahat ng kailanman,
Na hindi kailanman magiging ngayon.
At nauunawaan ko ang mga tala,
Sa kanilang kalungkutan.

II

Kumusta na si Chairman Gonzalo at Commander Zero?
Nagising na ba sila sa pagkakahimbing sa hardin?
Tagay para kay Amado Guerrero!
Tagay para kay Armando Liwanag!
Pero huwag kalilimutan-
Isang marangyang tagay para kay Dagohoy,
At sa isangdaan taon niyang pag-aaklas!
Naalala ko si Hikmet, Neruda, at Uncle Ho-
Isang marangyang piging sila ng pag-aalay sa sarili.

Sinta,
Hayaan akong magtampisaw sa Ilog Lena
At tumula nang may asupre sa bibig,
Asero sa dibdib,
At may pagpaslang sa panaginip.
Pagdaka'y babagtasin ang daan papuntang Yenan,
Inaawit ang iyong pangalan na tila hibang.
Naaalala ang mga baywang na iyan,
Ang mga baywang,
Na hinahaplos sa bukangliwayway.

III

Pagkatapos ng Rebolusyon,
Sa panahon ng Rekonstruksiyon,
Nariyan ka pa kaya?
Maaalala mo pa kaya tayong dalawa?
Mga manlalakbay ng malay,
Mga pangahas ng bukas?

-- George Tumaob Calaor

Tuesday, February 3, 2015

Uri ng Mga Adobo sa Filipinas

Adobo ang isa sa mga pinakapaboritong ulam ng mga Filipino. Ayon sa ilang pananaliksik, ang adobo ay mula sa salitang Kastilang "adobar," na ang ibig sabihin sa Ingles ay "to marinade."

Subalit bago pa man sakupin ng mga Kastila ang Filipinas, nag-aadobo na ang mga Filipino. Dahil lubhang mainit sa bansa at madaling mapanis o mabulok ang mga di-lutong pagkain, natutunan ng mga katutubo na ibabad sa suka at asin ang kanilang pagkain at pagkatapos ay pakukuluan hanggang maluto. Napakatagal ng shelf-life ng mga pagkaing dumaan sa ganitong paraan ng pagluluto.

Ngayon nga ay bantog pa rin ang adobo sa Filipinas at halos bawat rehiyon ay may kani-kaniyang bersiyon nito. Sa kabutihang palad, natikman ko na halos lahat ng iba't-ibang uri ng adobo sa Filipinas at natutunan na rin kung paano ito lutuin.

Adobong Manok / Adobong Baboy / Adobong manok at baboy - Bersiyong Tagalog

Manok o baboy ang karaniwang pangunahing sangkap ng adobo. Minsa'y pinaghahalo ang dalawa para maging "chicken-pork" adobo. Pero para sa akin, adobong manok na yata ang pinakamasarap na pagkain.

larawan ng adobong manok

Adobong manok. Larawan mula sa Wikimedia.org


Tinawag kong adobong Tagalog ito sapagkat natutunan ko itong lutuin sa Bulakan, salamat sa aking Mommy. Madali lang ang paghahanda at pagluluto nito:

Magpitpit ng maraming bawang. Gisahin at ihalo ang manok o baboy sa kawali.  Buhusan ng suka at toyo. Budburan ng pamintang durog. Lagyan ng katiting na bayleaf. Pakuluan o sangkutsahin.

Sa unang kulo, kunin ang sabaw at itabi muna. Lakasan ang apoy ng kalan upang maprito ang manok o baboy sa sariling mantika. Hintayin na maging golden brown at saka ihalong muli ang sabaw. Patuyin hanggang magsarsa na medyo mamantika-mantika.

At kumain ng masarap!

Adobong Visayas

Una kong natikman sa Iloilo ang Adobong Visayas. Tinuruan ako ng aking kaibigan sa pagluluto nito.

Adobong Visayas. Larawan mula sa Wikimedia.Org.


Tinatawag din minsan itong sinangkutsang adobo. Manok o baboy din ang pangunahing sangkap. Mas madali itong lutuin.

Ilagay ang manok o baboy sa kaldero. Buhusan ng suka, toyo, at kaunting tubig. Budburan ng durog na paminta, lagyan ng ilang piraso ng buong paminta at maliit na putol ng laurel. Lagyan ng asukal na pula. Pakuluan.

Habang nagpapakulo, kumuha ng kaunting atsuwete at ibabad sa mainit na tubig. Pigapigain ang atsuwete hanggang magkakulay ang tubig.

Kapag malapit nang maluto ang adobo, ibuhos ang kinulayang tubig mula sa atsuwete. Huwag hayaang matuyo. At kumain ulit ng masarap!

Humba: Ang Adobo ng Mindanao

Una kong natikman ang Humba sa Cagayan De Oro City. Malupit ang adobong ito; sa kapal at linamnam ng taba ay talagang maglalaway ka.

Baboy na may makapal na taba ang pinakamainam na sangkap sa Humba. Masarap ding gamitin ang pata ng baboy. Maaari din itong lutuin sa pressure cooker upang maging malambot ang laman at kapag kinai'y unti-unting matutunaw sa iyong bibig ang taba.

Humba ng Mindanao. Larawan mula sa http://jeansrecipes.com



Paano ito lutuin? Ilagay sa kaldero ang baboy. Buhusan ng toyo, suka, at kaunting tubig. Budburan ng asukal at kaunting paminta. Lagyan ng maraming bawang. Ihalo ang laurel o anise. Haluan ng itim na beans. Pakuluan ng matagal hanggang maluto. Huwag hayaang matuyuan; mas mainam kung masarsa ang Humba.

Ihanda at kumain ng masarap… ulit-ulitin ang pagkain!

Mga Kakaibang Luto ng Adobo

Sa mga paggagala ko sa iba't-bang lugar sa Filipinas, marami na akong nakita at natikmang mga kakaibang uri ng adobo.

Halimbawa, sa Tarlac ay natikman ko ang adobong Camaro, na isang uri ng kuliglig o cricket.

Sa Bicol ay may adobo sa gata; napakaanghang nito. Puting adobo naman ang natikman ko sa isang karinderya sa Masbate.

Samu't-saring adobong gulay naman ang naipatikim sa akin ng mga nakadaupang palad ko sa Capiz, Antique, at Timog Iloilo. Minsan nga ay nakakain pa ako ng adobong tengang-daga (black mushroom) at isang exotic na ibon na inadobo.

Mukhang napahaba ang blog post na ito. Marahil sa susunod ay iisa-isahin ko ang mga kakaibang lutong adobo, kabilang na ang niluto ng aking bunsong anak: Adobong Dulog (Salagubang), nakupo!

Thursday, January 15, 2015

Alaala

Maraming mga pangyayari ang hindi ko na maalaala. Mga pangyayari na parang panaginip na lamang, minsan nga ay halos hindi ko na matandaan maski kaunting detalye. Parang nabubura ito sa memorya.

Gayundin naman sa mga bagay. Hindi ko na matandaan ang mga naging libro ko, ano ang kulay ng bag ko noong kolehiyo, ano ba ang gamit kong pang-araw-araw noon. Nawala na lahat ang mga iyon sa memorya.

At ito rin ang sitwasyon sa mga taong nakasalamuha ko. maaaring natatandaan ko ang hitsura ng mga nakadaupang palad ko noon. Alam ko pa minsan ang kanilang mga pangalan. Pero ang mga bagay at mga pagkakataong pinagsaluhan ay mistulang nagiging malayong panaginip na lang. Malabo na ika nga.

Bakit ko nga ba naisusulat ito ngayon? Marahil ay nangungulila lamang ako sa aking ina. Dalawang taon na ang nakalipas nang lisanin na niya ang daigdig.

Sariwa pa naman ang alaala niya. At sino ba namang nilalang ang makakalimot sa kaniyang magulang. Subalit may mga pagkakataong nagiging mistulang malabong panaginip na lamang ang mga bagay at pagkakataong pinagsaluhan namin.

Katunayan, wala na sa aking gunita ang mga panahong pinagsaluhan namin noong ako'y bata pa. Paano ba niya ako binibihisan? Paano ba niya hinahanda ang gamit ko sa eskuwela? Hindi ko na matandaan ang mga ito.

Naaalala ko naman ang mga panahon ng pagbabakasyon ko sa Mindoro. Naroon kasi ang hanapbuhay ng aking mga magulang. May dalawang pagkakataon lang yata akong nakapagbakasyon noon sa kanila.
Ang hinding-hindi ko nalilimutan ay kung gaano kasarap ang mga lutong bahay na inihahanda ni Mommy. Paksiw na bangus, halabos na tilapiya, sinigang na hipon o sugpo, adobong talaba, menudo, at kung anu-ano pa.

Basta yata sa pagkain ay mahirap talagang malimutan ang ating mga ina. Talaga namang maingat niyang inihahanda ang bawat pagkaing pagsasaluhan namin. Kahit na iniihit na siya ng ubo sa pag-ihip sa de-kahoy na lutuan, ay di niya iyon alintana. Nakikita ko na nahihirapan siyang huminga minsan dahil sa kaniyang hika. Pero hindi iyon sagabal basta inihahanda niya ang ihahain sa amin.

Subalit parang isang gasgas na silent movie na lamang ang aking mga alaala. Malabo na sa gunita ang mga kakaiba at nakahahalinang amoy ng kaniyang niluluto. Hindi ko na nga rin maalala kung ano ang mga pinag-usapan namin habang tumutulong ako sa kaniya sa kusina. Silent movie na nga lang.

Ang pangamba ko, baka sa paglipas ng panahon; matapos ang marami pang taon, baka pati ang mala-silent movie na memorya ko ay lalo pang kumupas. Ayaw ko itong mangyari.